Showing posts with label Education. Show all posts
Showing posts with label Education. Show all posts

Allowances for Students in Coming Scholl Year

tu a ong paiding sangkum vai
Education in Myanmar

EDUCATION MINISTRY PAN TANGKO---MRTV 16/05/2016

2016-2017 Siamsin kum ading

A khonkhong in Sangnaupangte ngah ding huhnate

1. "Mucu (Kindergerten)te a ding sangpuan sutkhat(one suit)

2.Tanlang pan tanli ( Grade 1- 5) ciang ading, sangpuan sutkhat, gelhloh laibu buguk leh, sanglai simbu akim tek in ngah ding,

3. Tannga pan tanngiat ( Grade 6-9)ciang ading, Sanglai simbu akim tek ngah ding, Sangsum, Nu le pa siate ading in sum kidong cihbang omlo ding, kimawlman sum kidong cihbang omlo ding, laikung laidal leh, laibusal zatman sum kidong cihbang omlo ding,

4. Tankua pan Tansawm( Grade 10-11) ciang ading, Sanglai Simbu akim tek ngah ding, Nu le pa siate ading in sum kidong cihbang omlo ding, kimawlman sum kidong cihbang omlo ding, laikung laidal leh, laibusal zatman sum kidong cihbang omlo ding,

Sangtawh kisai nasemte, siate( Education Staff) khempeuh ii, theihding leh zuihding thukhun

1. Sang ki-ap, sangnaupang te, sangsum bangmah dong theilo ding
2. Sang ki-ap nang, sang naupangte nu le pa tungpan, bang van mah sang theilo ding
3. Sangpuan tung ah kisuang, sang leh atan ( Lebel -taseih)te le adang sangtawh kisai bangvan mah zuak thei vetlo ding


Sangnaupangte ii, Nulepa Kiang Theihsakna

1. Sangnaupangte sang aptek nang
2. Sangnaupangte sang ap nang, kua Sia kici mahmah, sum, van etc tawh mai-et loh nang
3. Sangnaupangte sang hoihtak ap mengmeng theih nang leh, Sanglai simbu kicingtak in hawmzawh nang in, nu le pa ten ngaihsutna pankhopna hong pia un ci-in Pilna le siamna a kivaihawmna bulpi a hi ( Education Ministry )pan genkhia hi."

Note: Hihte khempeuh ihkhua ciat ah, akingah kimtek nang in, hausa upa tawh thuman takin mapang khop ding hi a, a ki ngahkei leh tungsiahte zaksak pah ding hi.

Credit: Suan Tuang


Zolai Gelhzia Zuunhuai

Zomite,

1994 Oct 24-24 sung ZCLS hanciamna tawh Leipi Tuiphum Biakinn ah Zolai Seminar om a,  thu tampi kikupnawi khit ciangin Siapi Kam Khaw Thang in,"Eite pen a thei zaw a siam zaw om lo-in, a kibang gual vive i hih manin  gamdang mi linguistic expert khat peuh in 'hi cih gelh un' hong cih lohin thukip om theilo ding hi," ci-a tua mah tu ni dong thungakna ahi  hi. Siapa cih takin Zolai tan 4 tek i hi tek mah hi. Ahi zongin tu in ZCLS' hanciamna mah tawh tu kum sungin tan 5 leh 6 sin theih ding Zolai Bu kibawl a, kizo dek ta hi cih a kizak manin i lungdam mahmah hi. I ci ta zongin Zolai pen Zomite mah in i zuun kei leh mite'n hong zuunsak ding hi lo a, Zolai i zuun loh manin Zokam pau thei khempeuh in Zolai thei lo zel hi. Tua hi a, Zolai  mal khenzia ding tawh kisai-in nunga maban tawm ka hong pulaak kik nuam  hi. Hih pen kei ngaihsutna hi lel a, nang muhna tawh a kilamdan khak leh advice, comment-te hong welcome mahmah ing.


1) Zopau pen  kop nih ta aa, a leng  pau nam hi. Gtn : Mangpu koi-ah paiding nahia? tua bang danin i gelh kha pah hi. Lakamte ah kitel zaw lai ding hi. Cingkok navang mubang kong ngaihna sialbang lianlua. A taktak-in cileng i gelh ciangin tuaci koplen-in  gelh ding hi lo zel hi. Mangpu koi-ah pai ding na hia? cih ding hi a, Cingkok na vang mu bang kong ngaihna sial bang lian lua, ci-a khen aa gelh sinsen ding hi. Bang hang hiam cih leh tehpih kammalte pen i khen hamtang ding hi. Ahi zongin lakam pawlkhatte pen khen loh ding hi zel hi. Gentehna : tang= sawmtang,  sawmsial,  tui= Sautui, Dimtui, Geeltui cih  ding na hi leuleu hi.


2) Min i gelh ciangin laimal gam puah huai ka sa hi. Na sim lecin a khiatna hong kilamdang mahmah ding hi.
2.1 Cin leh Ciin pen i khentel thei khin zo hi.
2.2 Do leh Dou ; Do cih pen hong do tam, hong lampang tam cihna  hi. A hi zongin Dou cih pen zinleleng a dou, a vak tam cihna hi zel hi. Tua hi a, tangthu sunga Lian Do a i gelh pen Lian Dou dingin kilawm zawtham hi. Tua bang dan kammal honkhat a aw sang, a awniam i nei hi. Pawlkhat en dih ni;
2.2.1 sou = A galpa lampi ah  sou a dawh hi.
2.2.2 pou = Lo ah vaimin a pou hi.
2.2.3 zou = Mual dawn gam hoihnate zou kici hi.
2.2.4 tou  = Gal Ngam in Hang Sai a tou hi.
2.2.5 hou = Dolhou (baaldol) leh saphel huan leng a lim hi.
2.2.6 kou  = Mihaupa in mizawngpa a kou hi.


Hih bang danin Cope Topa in zong tuu leh tu, inn le in cihte hong bawlsak khinzo aa, adang pawlkhatte eite' sep dingin hong nusiat ahi hi. Tua hi a, Z = Zoumite hanlung ciam khangto diam! a cih huai kei zaw tam ka ci hi. A AW kikhel zui-in i puahtheih ding om ding a, vowel tawh i puah theih ding om ding hi. ST Hau Go in zong hih bang dan na mukhol ahih manin a Khristian Labu sunga, awsang, awniam, awlai a kitheih nadingin sign, signal na zang hi.Sente bang in 'Ng' bek nangawn zong aw suakin sim thei hi. Puah huaite puah leng, siatzawkna kai sam ding ahiam? Kham, Kim, Lam, Lang, Mang, Niang, Tual,  Vung, Vum, Khen cih kammalte pen a kiatna tuamtuam nei ahih manin ngaihsut huai ding hi.



3. Munlak kammalte(Preposition) tawh kisai-in; A beisa-in i zatzia hi bang hi. Tedimah khua a dam hi. Hih pen Tedim leh ah cih pen kimatsak ding hilo zaw a, a munlak kammal  'ah' pen tangdin leh hoih ka sa hi. A hi zongin munlak kammal nihta kigawm Zokam ah tam mahmah hi. Tuate pen kigawm leh dik ka sa zaw hi; sungah, pua-ah, tungah, nawlah cih bang danin ngaihsut huai hi.


4. Neihsa (Posessive) a lak kammalte i gelh ciangin; Hih laibu kei aa hi (kei' aa ci-a a postrophe kisam lo), Hih laibu kei ading hi( ' kisam lo), Hih laibu kei' laibu hi( ' kisam zel hi), Hih laibu keima aa hi( ' kisam lo).


Zomi a bei kei buang leh Zopau beilo dinga Zokam a kipau lai ten Zolai i zat kul ding hi. Zolai pen a om bangbang aa koi ding sangin puakzek zuunzek ding mah kilawm zaw ding hi. Cope Topa in zong a gelhcilte leh a nunung lam-a a gelhte kilamdang toto-in puah to kawmkawm a hihna i mu hi. Zolai pen eite tel ding bekin ngaihsun lo a, midangte' sin theih dingin ngaihsun leng i puah nopna lungsim hong lian ding hi. Zolai a kin a munmun ah ki-om keukeu ahih manin i Zolai a khangto ding ahi hi. Laibu khat bawl leng Zolai a khangto hi pahpah hi.   Zolai man  takin at theih ding hih thusuahpa in a lunggulh den hi. I Lai le i pau in simlei zel ta hen!

Suang Khen Pau

Pil leh Hauh na ut hiam?

Apil, a ciim nuam, thu manpha theinuamte-in Lai sim hamtang

Hun awng neilo ihiam ci le’ng lah ih sepnopte ciang hun awng ki vaihawmzo veve. Mangpau telnai ke’ng Zolai tawh Laibu simding omlo hiam ci le’ng, tuhun teh internet hun hi-in baihno takin simtheih ding tawm nawnlo. Lai thupi tuamtuam simlo lua ihih manin ih thutheihna leh nisim nuntak-khuasak zia, mi tawh kikholh, kithuahziate-ah ih kisapna tampi om. Tuabek thamlo, Lai simlo lua-in ei theihna bek tawh ih nuntak sawm teh midang thu, mi innkuan thu teng peuh tawh hun ki beibei. 

Ki haza, ki neumuh, ki khuallo, ki langbawl cihte aa kipan Laisimlo lua ihih manin thu zaipi-in mulo pah; Ki liansak, ki theisak, neih le lamh neizo kisa mawhlo, ei bekmah a theipen, a telpen, a sempen kisa cih bangin Lai tampi simloh thamanh bekbek pen Zomi sung koimun-koimun ah ih buaipih mahmah lam mukim tek hang.

Tulaitak leitungbup aa mihaupenpa Bill Gates na le’ngin Lai simden. Tulaitak aa a neihsa $79.2 Billion hi-in minute khat (second 60) sung bekin a sumlut $23,148. Tukum 2015 sung Laibu tamsim mah na simin tua sungpan hoih asak pen leh thutheihna a ngahtuam sak Laibu bu 6 midangte-in zong a simding deihsak kawmin pulak khia hi. A beisa kumte-ah zong hidanin pulak den ahih manin Lai simden, khangto nuamden mihau penpa kici thei hi. Ei zong, lai tampi simta ni mataw.
https://youtu.be/FpocCskZL1A



ZEC USA

Ph.D icih in!

Ph.D full form in Doctor of Philosophy hi. A mang lai in Ph.D ci in ki gelh hi. A dang university te in Doctorate ci in zong zang thei uh hi. D.Sc ( Doctrate of Science) ci in a zang zong om hi. A pian zia in First Degree a ki ci M.A or M.Sc ih kah masak kul hi. Sang khat leh khat ki bang lo in kum 1 or 2 a sin om hi. Thesis a ki ci lai a bawl khit tak ciang un lu khu nel kaai sang kha pan uh hi.

A ngei na bang hi leh Master kah lo in Ph.D ki kah thei lo hi. Ph.D a ding in scholarship a ngah vua leh zong M.A kah sak kik uh in Ph.D zom sak uh hi. 

University aki bat kei leh Master a kah lai vua a lai bawl Thesis lah kul hi. Ph.D a ding a ki sam lai ( Dissertation) Proposal gelh masak kul hi. Tua proposal leh a supervisor a om ciang in Ph.D ki zom thei pan hi. Sang kah hun ki bang lo in a thu pi pen in a lai bawl uh tawh ki sai , ngaih sut dan ding , tam pi ki sin sak masa hi.

Dissertation a zawh tak ciang un a mi hi lo in , a lai bawl tung tawn in pia uh hi. A tawm pen kum 3 pan in kum 5 sawt thei hi. Tat san lo in sep kul leh bawl kul hi in , theory thak khat a hih kei leh ngaih sutna thak a bawl uh kul hi. Creative leh product tung tawn in pah tawina a pia uh hi. Hih pen in Ph.D ngeina hi a, Japan gam bang ah Ph.D a piak khit uh teh lai bawl sak phot in a lung kim uh tak ciang in Doctorate pia pan uh hi. A lai bawl sung un Supervisor a en cik khat leh Advisor a ki ci Professor a neih kul hi. 

Tua bek tham lo in a lai bawl a man tak ciang in Defense tut kul in tua mun ah Professor ten thu dong hi. Ph.D ngah na ah lai tam pi thu tam pi sin kul in Defense sung ah a khialh leh zong arnaa lo tak in ki bawl sakkik thei hi. Defense a zawh tak ciang in a vek pi in a zo ta hi in lu khu neel kaai Ph.D ngah a hi hi.ZNJ

A (9) veina Siamsin Seminar & Siamsin Golden Jubilee (1965-2015) nuamtak kizo

November 23~30, 2015 sungin Heilei khua ah Siamsin Seminar IX "Pluralism & Unity" thulu tawh Heilei khua ah kibawl hi. Kawlgam sung mun tuamtuam pan sangnaupang Siamsin mimal 107 kihel thei in, thusunna Dr. Sian Nun Siam (MBBS-Mdy) Siamsin Senior in "Pluralism and Unity" thulu tawh Seminar hongpia thei aa Census Result Data Workshop zong hong bawl pih hi. Sia Dal Siam Am (Freelance Trainer) in "Pluralistic Democracy" , "Natural, Human and Capital Resource Development"thulu tawh Seminar hongpia thei hi.

27 November,2015 in Zomi Siamsin Kum 50 cin Golden Jubilee mualsuang phuhna kinei aa Mualsuang honna hong neihsak ahi Pu Go Suan Khai (Administrative Director~Tedim Township) leh U Dongh Khan Nang (ျမိဳ့နယ္ဥိီးစီးမွဴး -စိုက္ပ်ိဳးေရး) ,U San Thang Vel (ၿမိဳ႕နယ္ဦးစီးမွဴး -ေျမစာရင္း) cih bangin Pu te hong kihel thei uh aa Siamsin Golden Jubilee Service nop takin ki gualzo thei hi.

23 nov. Zintun ni
24-26 nov. Seminar
27 nov. Jubilee
28 nov. Excursion to Len Nupa & Suang Innka
29 nov. Worship Service with HBC & Farewell and Concert
30 nov. Zinciah

Lungdam kohna;
1. Heilei Siamsin Innkuan tungah
2. Heilei khua Hausa Upa tungah
3. Mun leh mual hong kawm HBC tungah
4. Jubilee hong lawpsak 
* U Go Suan Khai tungah
* Rev. Pau Khan Khai tungah
* Pa Zam Thuam tungah
* Tg. Cin Suan Mung tungah
* Pa Langh Suan Mung tungah
* Pu Khup Za Hau le Pi Dim Sian Cing te innkuan tungah
5. Pawi hong piankhiat na dingin nasem Comittee tuamtuam te tungah
6. Heilei khua, khuanu khuapa akua mapeuh tungah
7. Thu hong vaihawm pih Siamsin Senior te leh agim atawl lawm leh gual teng tungah
8. Local tuamtuam aom ZSK tung hong tawn piakkhiatna khempeuh tungah
9. Kawlgambup Siamsin makai, Siamsin mimal tungah

Zomi Siamsin Myanmar min tawh
Lungdam thu ka hong pulak uh hi.

‪#‎Tukum‬ Siamsin Seminar IX & Siamsin Golden Jubilee haksatna tuamtuam te kantanin, lawhcing takin ki gualzo thei hi.

Photos Bosco Lian


Dr.theol Lukhunelkai Ngah Lungdampihna

Rev. Dr. Ciin Sian Khai, Tuimang Khua, Zogam in Germany gam ah University hoih mahmah khat ahi’ The University of Hamburg panin July 9, 2015 ni-in alaisin na khempeuh gualzawhna hongngahin Dr.theol lukhunelkai hongkhuthei hi.



Abeisa kum gukpan akipan hi-a, tuama inzong the Netherlands mah ah M.Th azokhin sa ahihi. Tu ahong ngah Doctorate pen Zomite bekthamlo in Kawlgam sungpan –in angah tam/omnai lokhading hi ahihang pen Gamdang, te pan akipia Doctor of Theology acronym in Th.D or D.Th hilo a, a German term tawhbek akipia Dr. theol hise hi. Hih Dr. theol ngahtheihna dingin requirement khempeuh, Hebrew, Greek, German leh atuamtuam khempeuh lawhcingtakin hongzo thei ahihman in ihlung dampih hi.



Pasian in sia Khai thupha pia a, tukum kipatpan in a-angkawi Siama inzong The University of Hamburg mah ah Master in Public Health tawh sinto lai ahihman in siapa pen German ah tawm omsuakkha ding hi.



Sia Khai in hih Dr.theol hongzawhna Laibu [Dissertation] pen, “Buddhist-Christian Dialogue: A Way Toward Peaceful Co-existence in Myanmar” hi a, akahna University ten’ Publish sakding inzong lametna omlai hi.



Mailam ah Zomite leh Kawlgam adingin nasepding tampitak vision zongnei ahihman in mabante hongzoptoh theihnadingin thungetna tawh panpih ciatlai ni.



Sia Khai Dr. theol ngahna hangin a-angtang!



Pau D. Lian  

Rev Ciin Sian Khai ThD Ngah Lungdampihna

Rev. Ciin Sian Khai, ThD: Pa Thang Za Gin leh Nu Vial Sial Cing te sungpan in 1977 kum in Tuimang khua ah suak a, unau laigui zom adamlai  pasal 5 sungpan anau pen hi in, ama nuai ah numei khat om hi. Ukpite theihpihna tawh Tuimang khuasat zawh kum 119 a cinkum ciang dong ahuam, Tuimang leitang pan apiang khempeuh sungpan in European continent ahi Germany Gam The Hamburg University (University of Hamburg) pan in Doctor of Theology a ngah masa penpen hong suak in, Zomi sung pan zong hikha ding hi, Tuimang khuami khempeuh in ka angtang mahmah na uh leh Zomi adingin zong ih angtan mahmahna LUNGDAMPIHNA LAI  a gelhkhia ka hi hi. German lai tawh Zomi sungpan  Dotorate ngah pen Dr Vum Son leh Rev. Ciin Sian Khai hipan dingin ka lamen hi. Nakpitak in lungdam mahmah hang. Pu Ciin Sian Khai in doctor hong ngahna university pen Germany gam sung bek hilo in Leitung bup ah zong sang minthang mahmah khat ahi hi, tawm a tang thu sut ni.

        Establishment 28 March 1919 ni in The University of Hamburg ci in, kumpi theihpihna tawh signboard te kisuang hi.

       Academic omzia: Kumsim in sangnaupang thak 700 kim phaden in, tulaitak in sangnaupang 41,00, kum sim in graduate 60,00 kim phaden, tua sungpan Doctorate pen 900 bang kihel den hi. Hih university ah major kibanglo nam 149 om in, LST leh Leitung vai khempeuh pilna a kisin thei sang minthang mahmah ahi hi. Professors bekbek pen 700 bang pha a. academic staff bekbek pen 3600 bang pha in, administrative leh technical staff kigawm pen 6100 bang pha hi.

       Nobel Prize: 1919 pan tuni ciang dong leitung bup theihpih in Nobel Prize ngah mi nga, gukvei a ngahte pen hih University minthang pan ahi uh hi: (1. J. Hans D Jensen, 2. Hans Krebs, 3. Harald zur Hausen, 4. Otto Stern, 5. Wolfgang Pauli, 6. Wolfgang Pauli).

Topa in Rev. Dr. Ciin Sian Khai leh azi Pi Sung Sung te zangin, khua leh tui, nam leh gam a dingin hong zang toto hen.










A lungdampih, a tupa

Rev. Suan Za Khup, PhD (Sys. Theo)

Seattle, WA USA